برتولد اشپولر ( مترجم : جواد فلاطورى )

97

تاريخ ايران در قرون نخستين اسلامى ( فارسي )

همين سبب از جانب ايرانيان ، احترام خاصى به آنان ابراز مىشد . « 257 » بسيار پيش مىآمد كه يكى از عاملان ، به اتهام اينكه تشكيلات را خوب اداره نكرده است و « 258 » يا به دليل بيمارى « 259 » و يا ازدواجى نامطلوب از كار بر كنار شود . « 260 » به زودى اين رسم برقرار شد كه مأمور عالىرتبه بر كنار شده ، به پرداخت جريمه نقدى قابل ملاحظه‌اى محكوم گردد و اين بدان منظور بود كه پولهاى به زور اخذ شده توسط او بازپس گرفته شود و بدين‌وسيله ، هم‌زمان ، هم به خزانه دولتى هم ( گاه به صندوقهاى شخصى ) كمك مىشد ( و يا حد اقل بخشى از پولهاى اختلاس شده مجددا به‌جاى خود برمىگشت ) . اين اخذ پول در آغاز « مطالبه » نام داشت . « 261 » بعدها براى آن همچنين نام « مصادره » متداول شد . « 262 » مصادره به زودى يكى از مشخصات ثابت نظام ادارى عباسيان شد . فقط به ندرت مأمورى قبل از احضار خود ، اطلاعيه‌اى كتبى دريافت مىداشت كه مشكلى پيش نخواهد آمد . « 263 » حتى بعضى از مأموران پيش از عزيمت خود به صوب مأموريتشان بر بىغرضى خود پافشارى مىكردند تا بازخواستهايى شبيه آنچه براى ديگران پيش مىآمد ، براى آنان پيش نيايد . « 264 »

--> ( 257 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1284 ( سال 7 - 96 ه / 715 م قتيبه بن مسلم ) . ظاهرا قتيبه طبق گفتار خود ايرانيان درباره او ، در ميان آنها داراى احترام بود : طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1300 . ( 258 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 3 ، ص 50 ( سال 6 / 35 ه / 655 م ) و اغلب صفحات ؛ ابن اسفنديار : تاريخ طبرستان ، ص 177 ( حدود سال 242 ه / 57 - 856 م در ميان سلسلهء طاهريان ) . ( 259 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 8 ، ص 115 ( سال 327 ه / 39 - 938 م ) ( 260 ) . همان كتاب ، ج 5 ، ص 67 ( سال 116 ه / 734 م ) . ( 261 ) . تاريخ سيستان ، ص 128 ( سال 116 ه / 734 م ) ؛ همان كتاب ، ص 274 و بعد ( سال 289 ه / 902 م ) ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 68 ( سال 117 ه / 735 م ) . - چگونه بدان انجاميد : طبرى ، تاريخ 2 ص 189 و بعد ( سال 61 ه / 81 - 680 م ) . ( 262 ) . طبرى ، تاريخ 2 ، ص 1034 ( سال 78 ه / 8 - 697 ) ؛ محمد بن ابراهيم تاريخ آل سلجوق ، 6 ، 50 ( قرن 5 ه / 11 م و يا سال 566 ه / 1171 م ) . - و نيز Bulletin des Etudes Arabes ( Algier 1942 ) , S . 46 f . , Adolf Grohmann im : Erasmus IV ( 1951 ) , Sp . 177 . ( 263 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 5 ، ص 114 ( سال 127 ه / 745 م ) . ( 264 ) . طبرى ، تاريخ 2 ص 1354 و بعد ( سال 100 ه / 19 - 718 م ) .